Proces diagnozy jest przeprowadzany przez certyfikowanych terapeutów posiadających uprawnienia do wykorzystania standaryzowanych narzędzi diagnostycznych.
ADI-R - Wywiad do Diagnozy Autyzmu - Wersja zrewidowana to szczegółowy, ustrukturyzowany wywiad kliniczny wykorzystywany w diagnozie zaburzeń ze spektrum autyzmu. Jego celem jest zebranie rozbudowanych informacji o przebiegu rozwoju oraz aktualnym funkcjonowaniu osoby diagnozowanej.
ADI-R może być stosowany u osób w dowolnym wieku, pod warunkiem, że ich poziom rozwoju umysłowego odpowiada co najmniej 24 miesiącom. Wywiad przeprowadzany jest z osobą, która bardzo dobrze zna historię rozwoju badanego - najczęściej z rodzicem lub opiekunem.
Osoba diagnozowana nie uczestniczy w samym wywiadzie ADI-R. Pozwala to rodzicowi lub opiekunowi szczegółowo opowiedzieć o rozwoju dziecka, jego zachowaniu w różnych okresach życia oraz zmianach, jakie zachodziły na przestrzeni lat.
Diagnoza spektrum autyzmu wymaga nie tylko oceny tego, jak osoba funkcjonuje obecnie, ale również zebrania informacji o jej rozwoju od wczesnego dzieciństwa. Niektóre cechy mogą z czasem zmieniać swoje nasilenie, być lepiej kompensowane lub przyjmować inną formę, dlatego sama obserwacja aktualnego zachowania nie zawsze pokazuje pełny obraz.
ADI-R umożliwia systematyczne zebranie informacji o historii rozwoju i jest narzędziem powszechnie stosowanym na świecie. Pracownia Testów Psychologicznych PTP wskazuje je jako jeden z elementów tzw. złotego standardu diagnozy ASD; często wykorzystywane jest łącznie z ADOS-2.
Wywiad koncentruje się przede wszystkim na trzech kluczowych sferach funkcjonowania:
Język i komunikacjaADI-R pozwala spojrzeć na zachowanie osoby diagnozowanej z dwóch perspektyw: przebiegu całego rozwoju oraz aktualnego funkcjonowania.
Algorytmy diagnostyczne uwzględniają informacje dotyczące historii rozwoju i są wykorzystywane podczas oceny diagnostycznej. Z kolei algorytmy aktualnego zachowania odnoszą się do funkcjonowania obserwowanego w ostatnich miesiącach i mogą być pomocne w opisie obecnych trudności, planowaniu wsparcia oraz monitorowaniu zmian.
ADI-R jest badaniem indywidualnym przeprowadzanym z rodzicem lub opiekunem. Procedura jest szczegółowo ustrukturyzowana, dzięki czemu specjalista systematycznie zbiera informacje dotyczące różnych etapów rozwoju i kluczowych obszarów funkcjonowania.
Rodzic może być pytany zarówno o aktualne zachowanie dziecka, jak i o wcześniejsze etapy rozwoju - m.in. pierwsze lata życia, rozwój komunikacji, sposób zabawy, relacje społeczne, zainteresowania, reakcje na zmiany czy powtarzalne zachowania.
Wynik ADI-R powinien być interpretowany jako element całościowego procesu diagnostycznego. Rozpoznanie spektrum autyzmu nie powinno opierać się wyłącznie na jednym wyniku liczbowym, ale na integracji danych z historii rozwoju, obserwacji, wywiadu oraz innych istotnych źródeł informacji.
Jeżeli zachowanie lub rozwój dziecka budzą podejrzenie spektrum autyzmu albo wcześniejsze badania wskazują na potrzebę pogłębienia diagnozy, wywiad ADI-R może pomóc uporządkować szczegółową historię rozwoju i ocenić, w jakim stopniu obserwowane cechy były obecne na wcześniejszych etapach życia.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją „Całym Sercem” w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniego zakresu procesu diagnostycznego.
ADOS-2 (Autism Diagnostic Observation Schedule - Second Edition) jest jednym z najważniejszych wystandaryzowanych narzędzi obserwacyjnych wykorzystywanych w procesie diagnozy zaburzeń ze spektrum autyzmu.
Może być stosowany na różnych etapach życia - od 12 mc życia do dorosłości, brak określenia górnej granicy wieku.
Badanie pozwala przyjrzeć się sposobowi, w jaki osoba komunikuje się, nawiązuje i podtrzymuje kontakt z drugą osobą, dzieli się doświadczeniami i emocjami, wykorzystuje komunikację niewerbalną oraz reaguje na różne sytuacje społeczne.
ADOS-2 nie jest klasycznym testem polegającym na udzielaniu prawidłowych lub nieprawidłowych odpowiedzi. Jest to *wystandaryzowana obserwacja zachowania*, podczas której psycholog tworzy określone sytuacje społeczne i komunikacyjne, pozwalające na ocenę zachowań istotnych z punktu widzenia diagnozy spektrum autyzmu.
Znaczenie ma nie tylko występowanie pojedynczego zachowania, ale przede wszystkim jego jakość, spontaniczność, częstotliwość oraz sposób, w jaki wpisuje się ono w całość funkcjonowania społeczno-komunikacyjnego osoby badanej.
ADOS-2 składa się z pięciu modułów: Modułu T oraz Modułów 1, 2, 3 i 4.
W trakcie diagnozy wykonuje się jeden moduł, odpowiednio dobrany do wieku oraz - przede wszystkim - poziomu rozwoju mowy i sposobu posługiwania się językiem.
Moduł T (Toddler Module) został opracowany specjalnie z myślą o najmłodszych dzieciach - *w wieku od 12 do 30 miesięcy, które nie posługują się jeszcze konsekwentnie mową zdaniową.
Dziecko powinno samodzielnie chodzić, a jego niewerbalny wiek rozwojowy powinien wynosić co najmniej 12 miesięcy.
To szczególny moduł ADOS-2, ponieważ pozwala przyjrzeć się bardzo wczesnym zachowaniem społeczno-komunikacyjnym w okresie niezwykle intensywnego rozwoju dziecka.
Badanie odbywa się przede wszystkim poprzez zabawę i naturalną interakcję. Psycholog obserwuje między innymi, czy i w jaki sposób dziecko inicjuje kontakt, reaguje na drugą osobę, komunikuje potrzeby, wykorzystuje gesty, spojrzenie i mimikę, dzieli zainteresowanie przedmiotami lub wydarzeniami oraz angażuje drugą osobę we wspólną aktywność.
Szczególną uwagę zwraca się na wspólne pole uwagi - zdolność dziecka do dzielenia zainteresowania określonym obiektem lub wydarzeniem z inną osobą. Obserwowany jest również sposób zabawy, reakcje społeczne, komunikacja niewerbalna oraz ewentualna obecność zachowań powtarzalnych lub nietypowych reakcji sensorycznych.
W przypadku tak małych dzieci interpretacja wyników wymaga szczególnej ostrożności. Dlatego w Module T stosowane są zakresy poziomu niepokoju dotyczącego możliwości występowania spektrum autyzmu, zamiast traktowania wyniku jako prostego rozstrzygnięcia diagnostycznego.
Wynik pozwala ocenić, czy sposób funkcjonowania dziecka wskazuje na potrzebę dalszej obserwacji rozwoju, pogłębienia diagnozy lub odpowiednio wczesnego rozpoczęcia wsparcia.
Moduł 1 przeznaczony jest dla dzieci w wieku 31 miesięcy i starszych, które nie posługują się jeszcze konsekwentnie mową zdaniową.
Badanie ma przede wszystkim charakter zabawowy. Pozwala obserwować między innymi spontaniczną komunikację, gesty, kontakt wzrokowy, wspólne pole uwagi, reakcję na próby nawiązania kontaktu, zainteresowanie drugą osobą, sposób zabawy oraz obecność zachowań ograniczonych lub powtarzalnych.
Moduł 2 przeznaczony jest dla osób, które posługują się mową zdaniową, ale nie osiągnęły jeszcze poziomu płynności językowej właściwego dla Modułu 3 lub 4.
Badanie łączy aktywności zadaniowe, elementy zabawy oraz rozmowę. Pozwala przyjrzeć się między innymi jakości komunikacji społecznej, wzajemności w kontakcie, wykorzystaniu gestów, mimiki i spojrzenia oraz sposobowi dzielenia się doświadczeniami i emocjami.
Moduł 3 przeznaczony jest przede wszystkim dla dzieci i młodszych nastolatków posługujących się płynną mową.
Badanie ma w większym stopniu charakter konwersacyjny. Psycholog obserwuje między innymi sposób prowadzenia rozmowy, spontaniczne dzielenie się informacjami, rozumienie emocji i relacji społecznych, wzajemność kontaktu oraz komunikację niewerbalną.
Pozwala również obserwować występowanie ograniczonych zainteresowań, zachowań powtarzalnych oraz innych cech istotnych z punktu widzenia diagnostyki spektrum autyzmu.
Moduł 4 przeznaczony jest dla płynnie mówiącej starszej młodzieży oraz osób dorosłych.
W Fundacji Całym Sercem prowadzimy również diagnostykę spektrum autyzmu u osób dorosłych.
Dla wielu osób decyzja o rozpoczęciu diagnozy pojawia się dopiero w dorosłości.
Czasami impulsem jest diagnoza własnego dziecka. Innym razem - wieloletnie poczucie niedopasowania, trudności w relacjach, przeciążenie kontaktami społecznymi, potrzeba przewidywalności, intensywne zainteresowania, wrażliwość sensoryczna lub świadomość, że zachowania społeczne, które innym przychodzą naturalnie, wymagają świadomego analizowania i dużego wysiłku.
ADOS-2 w Module 4 ma przede wszystkim formę ustrukturyzowanej rozmowy i interakcji z diagnostą.
Nie chodzi jednak wyłącznie o treść udzielanych odpowiedzi.
Psycholog obserwuje również sposób budowania kontaktu i wzajemności podczas rozmowy - między innymi to, jak osoba rozwija temat, dzieli się doświadczeniami, reaguje na wypowiedzi rozmówcy, komunikuje emocje i wykorzystuje elementy komunikacji niewerbalnej.
Diagnoza osoby dorosłej wymaga szczególnej uważności.
Dorosły człowiek posiada za sobą wiele lat doświadczeń społecznych. Mógł nauczyć się obserwować innych, analizować zasady zachowania, przygotowywać odpowiedzi, świadomie kontrolować mimikę czy kontakt wzrokowy albo naśladować zachowania uznawane za społecznie oczekiwane.
Dlatego osoba znajdująca się w spektrum autyzmu może podczas stosunkowo krótkiego spotkania prezentować znacznie większe kompetencje społeczne niż sugerowałby wysiłek, którego wymaga od niej codzienne funkcjonowanie.
Zjawisko to wiąże się między innymi z maskowaniem, kompensacją i kamuflażem społecznym.
Właśnie dlatego w diagnozie osób dorosłych niezwykle ważne jest, aby nie opierać wniosków wyłącznie na zachowaniu obserwowanym podczas jednego spotkania.
Istotne staje się również poznanie historii rozwoju, sposobu funkcjonowania w różnych okresach życia, relacji społecznych, doświadczeń szkolnych i zawodowych oraz strategii, które dana osoba wypracowała, aby odnaleźć się w otoczeniu społecznym.
W Fundacji Całym Sercem proces diagnostyczny osoby dorosłej może zostać uzupełniony o ACIA - Autism Clinical Interview for Adults.
ACIA jest częściowo ustrukturyzowanym wywiadem klinicznym opracowanym specjalnie na potrzeby diagnostyki autyzmu u osób dorosłych.
Jego wartość polega między innymi na tym, że pozwala zebrać informacje, których nie można w pełni uzyskać podczas pojedynczej obserwacji.
W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że:
ADOS-2 pokazuje, jak określone cechy ujawniają się podczas bezpośredniej, wystandaryzowanej interakcji z diagnostą.
ACIA pozwala szerzej przyjrzeć się temu, jak dana osoba funkcjonowała i funkcjonuje na przestrzeni życia oraz w różnych sytuacjach społecznych.
Wywiad pomaga uporządkować informacje dotyczące historii rozwojowej, komunikacji i relacji społecznych, charakterystycznych wzorców funkcjonowania oraz możliwych trudności współwystępujących.
Ma to szczególne znaczenie w diagnozie osób, które przez wiele lat mogły skutecznie kompensować swoje trudności.CAT-Q - gdy chcemy lepiej zrozumieć kamuflaż społeczny, jakim posługuje się osoba w spektrum.
Kolejnym narzędziem, które może uzupełniać diagnozę osoby dorosłej, jest CAT-Q - Camouflaging Autistic Traits Questionnaire.
CAT-Q jest kwestionariuszem do oceny strategii kamuflażu społecznego u osób z cechami ze spektrum autyzmu.
Pozwala przyjrzeć się trzem istotnym obszarom:
Kompensacji - czyli strategiom pomagającym radzić sobie z trudnościami społecznymi,
Maskowaniu - czyli próbom ukrywania określonych zachowań lub reakcji,
Asymilacji - czyli próbom dopasowania się do otoczenia społecznego i funkcjonowania w sposób pozwalający „wtopić się” w grupę.
CAT-Q może być szczególnie pomocny wtedy, gdy zewnętrzny obraz funkcjonowania osoby nie pokazuje całego wysiłku, jaki wkłada ona w sytuacje społeczne.
Ktoś może sprawnie prowadzić rozmowę, utrzymywać kontakt wzrokowy czy prawidłowo reagować na wypowiedzi rozmówcy, a jednocześnie robić to w sposób świadomie wyuczony, wymagający ciągłego kontrolowania własnego zachowania.
Dlatego w diagnozie ważne może być nie tylko pytanie:
„Jak ta osoba funkcjonuje w kontakcie społecznym?”
ale również:„W jaki sposób osiąga ten efekt i jakiego wysiłku to od niej wymaga?”
CAT-Q nie służy do samodzielnego rozpoznawania spektrum autyzmu. Może natomiast dostarczyć ważnych informacji pomagających lepiej zrozumieć indywidualny sposób funkcjonowania osoby badanej.
W diagnostyce spektrum autyzmu szczególnie istotne jest spojrzenie na osobę z kilku perspektyw.
ADOS-2 dostarcza informacji pochodzących z bezpośredniej, wystandaryzowanej obserwacji.
ACIA pozwala szerzej przeanalizować historię rozwoju oraz funkcjonowanie osoby w codziennym życiu.
CAT-Q może pomóc rozpoznać strategie maskowania, kompensowania i społecznego dostosowywania zachowania.
Dzięki temu możemy zobaczyć nie tylko *to, co jest widoczne podczas badania*, ale również lepiej zrozumieć historię rozwoju, codzienne doświadczenia oraz mechanizmy, dzięki którym osoba przez lata radziła sobie z wymaganiami społecznymi.
Pierwszym etapem jest rozmowa dotycząca powodów zgłoszenia, historii rozwoju oraz aktualnego funkcjonowania.
W przypadku dziecka wywiad przeprowadzany jest z rodzicem lub opiekunem. W diagnozie osoby dorosłej szczególnie istotne jest zebranie informacji obejmujących zarówno aktualne funkcjonowanie, jak i wcześniejsze okresy życia.
Psycholog dobiera odpowiedni moduł ADOS-2 i przeprowadza wystandaryzowaną obserwację.
W zależności od wieku badanie może przyjmować formę zabawy, wspólnych aktywności, wykonywania określonych zadań lub rozmowy.
Jeżeli jest to uzasadnione, proces może zostać rozszerzony o dodatkowe narzędzia, wywiady i kwestionariusze.
W przypadku osób dorosłych mogą to być między innymi ACIA i CAT-Q.
Psycholog nie interpretuje wyniku ADOS-2 w oderwaniu od pozostałych danych.
Znaczenie mają również informacje z wywiadu, historia rozwoju, obserwacja kliniczna, aktualne funkcjonowanie oraz wyniki pozostałych zastosowanych metod diagnostycznych.
Końcowym etapem jest spotkanie poświęcone omówieniu wyników oraz przedstawieniu wniosków i - jeśli jest taka potrzeba - rekomendacji dotyczących dalszego postępowania.
ADOS-2 nie powinien być traktowany jako samodzielny test, którego wynik automatycznie oznacza rozpoznanie lub wykluczenie spektrum autyzmu.
Jest to profesjonalne, wystandaryzowane narzędzie obserwacyjne, stanowiące jeden z elementów szerszego procesu diagnostycznego.
Rzetelna diagnoza wymaga połączenia wyników badania z dokładnym wywiadem, analizą przebiegu rozwoju i zachowania, obserwacją kliniczną oraz informacjami dotyczącymi funkcjonowania osoby w różnych środowiskach i na kolejnych etapach życia. Ważnym źródłem wiedzy mogą być również wcześniejsze opinie i wyniki badań oraz informacje pochodzące od innych specjalistów pracujących z osobą badaną.
W zależności od potrzeb proces diagnostyczny może mieć charakter zespołowy i obejmować współpracę psychologa, lekarza psychiatry oraz innych specjalistów. Pozwala to spojrzeć na funkcjonowanie osoby z różnych perspektyw, uwzględnić możliwe trudności współwystępujące oraz przeprowadzić diagnostykę różnicową.
Szczególne znaczenie ma to w diagnozie osób dorosłych, u których wieloletnie doświadczenie, wyuczone strategie społeczne oraz maskowanie i kompensowanie trudności mogą wpływać na obraz funkcjonowania obserwowany podczas pojedynczego spotkania.
Diagnoza nie opiera się więc na pojedynczym wyniku, lecz na całościowym obrazie rozwoju i funkcjonowania osoby badanej.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka trudności w zakresie komunikacji, relacji społecznych, wspólnej zabawy, elastyczności zachowania, nietypowych zainteresowań lub zachowań powtarzalnych i zastanawiasz się, czy mogą mieć one związek ze spektrum autyzmu - warto rozpocząć od konsultacji diagnostycznej.
Do diagnozy można zgłosić się także wtedy, gdy pytania dotyczące możliwości bycia w spektrum autyzmu pojawiły się dopiero w dorosłości.
Nie jest konieczne, aby trudności były wcześniej nazwane lub rozpoznane.
Dla części osób diagnoza staje się przede wszystkim próbą odpowiedzi na pytanie, dlaczego pewne obszary życia od wielu lat wymagają od nich znacznie większego wysiłku niż mogłoby to być widoczne dla otoczenia.
Profesjonalna diagnoza powinna uwzględniać zarówno obserwowane trudności, jak i zasoby, historię rozwoju, wypracowane strategie radzenia sobie oraz indywidualny sposób funkcjonowania osoby.
Jej zadaniem jest możliwie rzetelne zrozumienie sposobu funkcjonowania danej osoby i udzielenie odpowiedzi na pytania, z którymi zgłasza się ona na badanie.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją Całym Sercem w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniej ścieżki diagnostycznej dla dziecka, nastolatka lub osoby dorosłej.
ASRS - Zestaw Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu to standaryzowane narzędzie psychologiczne służące do oceny zachowań i cech związanych ze spektrum autyzmu u dzieci i młodzieży w wieku od 2 do 18 lat.
Kwestionariusze pozwalają przyjrzeć się temu, jak dziecko funkcjonuje na co dzień w naturalnych środowiskach - przede wszystkim w domu oraz w przedszkolu lub szkole. Oceniane są zachowania związane m.in. z komunikacją społeczną, relacjami z innymi osobami, nietypowymi wzorcami zachowania, sztywnością, wrażliwością sensoryczną oraz uwagą i samoregulacją.
Ważną cechą ASRS jest możliwość zebrania informacji z dwóch niezależnych źródeł - od rodzica oraz nauczyciela. Pozwala to sprawdzić, czy określone zachowania występują w różnych sytuacjach i środowiskach oraz czy ich nasilenie zmienia się zależnie od kontekstu.
ASRS obejmuje szeroki zakres zachowań istotnych w diagnozie funkcjonowania osób z podejrzeniem zaburzeń ze spektrum autyzmu.
Komunikacja i funkcjonowanie społeczneKwestionariusz pozwala również zwrócić uwagę na nietypową reaktywność na bodźce sensoryczne, np. dźwięki, dotyk, zapachy, smaki, światło lub inne bodźce z otoczenia.
Uwaga i samoregulacjaW zależności od wieku dziecka ASRS dostarcza także informacji dotyczących uwagi oraz zdolności do regulowania własnego zachowania i reakcji. Jest to istotne, ponieważ trudności w tym obszarze mogą współwystępować z objawami ze spektrum autyzmu i wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka.
ASRS może stanowić ważny element szerszego procesu diagnostycznego. Dostarcza informacji o aktualnym funkcjonowaniu dziecka w codziennych sytuacjach oraz o zachowaniach obserwowanych przez osoby, które dobrze je znają.
W przypadku uzyskania wyników wskazujących na podwyższone nasilenie cech związanych ze spektrum autyzmu psycholog może zalecić pogłębienie diagnozy, np. poprzez szczegółowy wywiad rozwojowy, obserwację kliniczną lub zastosowanie innych standaryzowanych narzędzi.
ASRS może być wykorzystywany razem z ADI-R i ADOS-2 jako element wieloaspektowej diagnozy ASD. Narzędzia te dostarczają różnych typów informacji: ASRS opisuje zachowania obserwowane na co dzień, ADI-R pozwala zebrać szczegółową historię rozwoju, a ADOS-2 opiera się na bezpośredniej, ustrukturyzowanej obserwacji.
Podwyższony wynik ASRS nie jest równoznaczny z rozpoznaniem spektrum autyzmu. Kwestionariusz wspiera proces diagnostyczny, ale wynik powinien być interpretowany przez specjalistę łącznie z historią rozwoju dziecka, wywiadem, obserwacją oraz innymi istotnymi informacjami.
Niektóre zachowania oceniane w ASRS mogą występować również w przebiegu innych trudności rozwojowych, emocjonalnych lub neurorozwojowych. Dlatego szczególnie ważna jest diagnoza różnicowa i całościowe spojrzenie na funkcjonowanie dziecka.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka trudności w relacjach społecznych, komunikacji, elastyczności zachowania, przetwarzaniu bodźców lub inne zachowania, które mogą wskazywać na cechy ze spektrum autyzmu, badanie z wykorzystaniem ASRS może pomóc uporządkować obserwacje i określić, czy wskazane jest pogłębienie procesu diagnostycznego.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją Całym Sercem w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniego zakresu diagnozy.
CDI-2 to zestaw standaryzowanych kwestionariuszy przeznaczonych do oceny objawów depresyjnych u dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 18 lat. Narzędzie pozwala określić zakres i nasilenie obserwowanych trudności emocjonalnych oraz problemów w codziennym funkcjonowaniu.
Ważną cechą CDI-2 jest możliwość spojrzenia na funkcjonowanie młodej osoby z kilku perspektyw. W zależności od celu badania informacje mogą pochodzić od samego dziecka lub nastolatka, rodzica bądź opiekuna oraz nauczyciela. Zestawienie tych danych pozwala lepiej zrozumieć, jak trudności ujawniają się w różnych środowiskach i sytuacjach.
CDI-2 przeznaczone jest dla dzieci i młodzieży w wieku 7-18 lat. Narzędzie może być wykorzystywane zarówno wtedy, gdy pojawiają się wyraźne sygnały obniżonego nastroju, jak i w sytuacji, gdy obserwowane trudności są mniej jednoznaczne i wymagają pogłębionej oceny.
Kwestionariusze dostarczają informacji o ogólnym nasileniu symptomów depresyjnych oraz o dwóch szerokich obszarach: problemach emocjonalnych i trudnościach w codziennym funkcjonowaniu. W samoopisie możliwa jest bardziej szczegółowa ocena następujących obszarów:
Badanie może być pomocne szczególnie wtedy, gdy u dziecka lub nastolatka obserwowane są:
CDI-2 nie jest narzędziem, na podstawie którego samodzielnie rozpoznaje się zaburzenie depresyjne. Podwyższony wynik wskazuje na potrzebę dokładniejszej oceny określonych obszarów funkcjonowania i powinien być interpretowany w szerszym kontekście diagnostycznym.
Wyniki kwestionariuszy zawsze powinny być analizowane razem z wywiadem, obserwacją oraz innymi informacjami dotyczącymi funkcjonowania dziecka. W przypadku ujawnienia informacji wskazujących na zagrożenie zdrowia lub życia młodej osoby konieczna jest niezwłoczna, pogłębiona ocena bezpieczeństwa.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka przedłużające się obniżenie nastroju, wycofanie, spadek samooceny lub inne niepokojące zmiany w funkcjonowaniu emocjonalnym, CDI-2 może stanowić jeden z elementów uporządkowanej oceny psychologicznej i pomóc w zaplanowaniu dalszego postępowania.
CONNERS 3 to zestaw standaryzowanych kwestionariuszy przeznaczonych do oceny objawów ADHD oraz trudności, które mogą mu współtowarzyszyć, u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 18 lat.
Narzędzie pozwala przyjrzeć się nie tylko nasileniu objawów nieuwagi, nadaktywności i impulsywności, ale również temu, w jaki sposób trudności dziecka wpływają na jego naukę, zachowanie, funkcje wykonawcze oraz relacje z innymi osobami.
Jedną z najważniejszych zalet CONNERS 3 jest możliwość oceny funkcjonowania dziecka z kilku perspektyw - rodzica, nauczyciela oraz od 8. roku życia, samego dziecka lub nastolatka. Zestawienie tych informacji pomaga zobaczyć, czy trudności występują w różnych środowiskach, np. zarówno w domu, jak i w szkole, oraz czy ich nasilenie zmienia się w zależności od sytuacji.
CONNERS 3 jest narzędziem wspomagającym diagnozę - sam wynik kwestionariusza nie jest równoznaczny z rozpoznaniem ADHD. Diagnoza powinna uwzględniać historię rozwoju dziecka, wywiad z rodzicami, informacje ze szkoły, obserwację oraz - zależnie od sytuacji - dodatkowe narzędzia psychologiczne i konsultacje specjalistyczne.
Narzędzie może również wskazać na potrzebę pogłębienia diagnozy w kierunku innych trudności, jeżeli uzyskany obraz nie jest typowy dla ADHD lub sugeruje występowanie problemów współtowarzyszących.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka trudności z koncentracją, nadmierną ruchliwość, impulsywność, problemy z organizacją, nauką lub zachowaniem, badanie z wykorzystaniem CONNERS 3 może pomóc uporządkować obserwowane objawy i określić, jakie dalsze kroki diagnostyczne lub formy wsparcia będą najbardziej zasadne.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją „Całym Sercem” w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniego zakresu diagnozy.
Diagnoza logopedyczna to kompleksowa ocena rozwoju mowy, języka i komunikacji dziecka.
Jej celem jest przede wszystkim udzielenie rodzicowi konkretnej odpowiedzi:
Czy rozwój mowy dziecka przebiega prawidłowo? Czy występuje wada wymowy, opóźniony rozwój mowy lub inne trudności językowe i komunikacyjne? Czy dziecko potrzebuje terapii logopedycznej, a jeżeli tak - jakie powinny być jej główne cele i kierunki?
W Fundacji „Całym Sercem” diagnozujemy zarówno dzieci z wadami wymowy, jak również dzieci z opóźnionym rozwojem mowy (ORM), w tym obrazem samoistnego lub niesamoistnego opóźnienia rozwoju mowy (NORM), trudnościami w rozumieniu języka, rozwijaniu słownictwa, budowaniu wypowiedzi oraz komunikowaniu się.
Badanie zawsze dostosowujemy do wieku, etapu rozwoju i rodzaju trudności dziecka. W zależności od potrzeb wykorzystujemy wywiad z rodzicem, obserwację, zabawę diagnostyczną, próby logopedyczne, kwestionariusze rozwoju mowy, materiał obrazkowy oraz standaryzowane narzędzia diagnostyczne.
Diagnoza nie ogranicza się do sprawdzenia czy dziecko prawidłowo wymawia poszczególne głoski.
W zależności od wieku i zgłaszanego problemu oceniamy między innymi:U najmłodszych dzieci szczególne znaczenie ma nie tylko liczba wypowiadanych słów. Przyglądamy się również rozumieniu, gestom, intencji komunikacyjnej, sposobowi porozumiewania się z otoczeniem, pojawianiu się pierwszych słów i zdań oraz dynamice rozwoju językowego.
Jednym z częstszych powodów zgłoszenia dziecka do logopedy jest sytuacja, w której mowa rozwija się później lub wolniej niż oczekiwalibyśmy na danym etapie rozwoju.
Dziecko może mówić bardzo mało, późno wypowiadać pierwsze słowa, długo pozostawać na etapie pojedynczych wyrazów, mieć niewielki zasób słownictwa, nie łączyć słów w zdania albo mieć trudności zarówno z mówieniem, jak i rozumieniem.
Podczas diagnozy określamy poziom rozwoju mowy dziecka i zakres występującego opóźnienia. Oceniamy oddzielnie rozumienie oraz mowę czynną, a uzyskane informacje odnosimy do wieku i etapu rozwojowego dziecka.
W diagnostyce różnicuje się również charakter obserwowanego opóźnienia. Samoistne opóźnienie rozwoju mowy (SORM) dotyczy sytuacji, w której opóźnienie koncentruje się przede wszystkim w obszarze rozwoju mowy. Niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy (NORM) może natomiast towarzyszyć innym trudnościom lub zaburzeniom rozwojowym.
Z punktu widzenia rodzica najważniejszym rezultatem diagnozy jest jednak ustalenie czy dziecko wymaga terapii logopedycznej, jakie obszary powinny zostać objęte wsparciem oraz czy istnieją wskazania do dodatkowych konsultacji lub badań.
W diagnozie małego dziecka niezwykle ważne są informacje przekazywane przez rodziców.
Rodzic obserwuje dziecko każdego dnia i może dostarczyć informacji o zachowaniach, których nie zawsze można zaobserwować podczas pojedynczego spotkania w gabinecie.
Dlatego w diagnostyce najmłodszych dzieci możemy wykorzystywać standaryzowane kwestionariusze i inwentarze rozwoju mowy i komunikacji, wypełniane przez rodzica lub opiekuna.
Jednymi z narzędzi przeznaczonych do oceny wczesnego rozwoju językowego są Inwentarze Rozwoju Mowy i Komunikacji (IRMIK) - polska adaptacja kwestionariuszy MacArthur-Bates.
Przeznaczony jest dla dzieci w wieku 8-18 miesięcy.
Rodzic określa między innymi, które słowa dziecko już rozumie, których samo używa oraz jakimi gestami i zachowaniami komunikacyjnymi się posługuje.
Pozwala to ocenić wczesny rozwój rozumienia, komunikacji i pierwszego słownictwa jeszcze zanim dziecko zacznie swobodnie mówić.
Przeznaczony jest dla dzieci w wieku 18-36 miesięcy.
Pozwala dokładniej przyjrzeć się zasobowi słów spontanicznie używanych przez dziecko, łączeniu wyrazów oraz rozwojowi gramatycznemu i budowaniu pierwszych wypowiedzi wielowyrazowych.
Kwestionariusze rodzicielskie są szczególnie wartościowe w diagnozie dzieci z podejrzeniem opóźnionego rozwoju mowy, ponieważ pozwalają spojrzeć na język dziecka nie tylko przez pryzmat kilkudziesięciu minut spędzonych w gabinecie, ale również jego codziennego funkcjonowania i spontanicznej komunikacji.
W zależności od wieku i celu badania możemy wykorzystać również KOLD - Karty Oceny Logopedycznej Dziecka autorstwa dr Joanny Gruby.
KOLD jest standaryzowanym narzędziem umożliwiającym ocenę rozwoju mowy dziecka od 1. miesiąca życia do ukończenia 9. roku życia.
Narzędzie pozwala ocenić między innymi:
Kolejnym narzędziem, które może zostać wykorzystane w zależności od wskazań, są Karty Oceny Słuchu Fonemowego - KOSF.
Badanie słuchu fonemowego pozwala ocenić, czy dziecko prawidłowo różnicuje dźwięki mowy.
Ma to szczególne znaczenie między innymi u dzieci, które nieprawidłowo wymawiają lub zamieniają głoski, mylą podobnie brzmiące wyrazy albo mają trudność z prawidłowym różnicowaniem dźwięków języka.
W badaniu wykorzystywany jest odpowiednio przygotowany materiał obrazkowy, dzięki czemu możliwa jest ocena różnicowania słuchowego bez konieczności opierania się wyłącznie na odpowiedzi słownej dziecka.
W przypadku dzieci zgłaszanych z powodu nieprawidłowej wymowy przeprowadzamy szczegółową ocenę artykulacji poszczególnych głosek.
Wykorzystywany jest odpowiednio dobrany materiał obrazkowy i próby pozwalające sprawdzić sposób realizacji głosek w różnych pozycjach w wyrazie.
Logopeda określa, które głoski są realizowane prawidłowo, które dziecko opuszcza, zamienia lub zniekształca oraz czy obserwowany sposób wymowy jest jeszcze charakterystyczny dla danego etapu rozwoju, czy stanowi wadę wymowy wymagającą terapii.
Na tej podstawie możliwe jest określenie kolejności i głównych celów pracy terapeutycznej.
Pytamy o rozwój dziecka od najwcześniejszych miesięcy życia, rozwój komunikacji, pojawienie się pierwszych słów i zdań, rozumienie mowy, sposób porozumiewania się, słuch, rozwój ruchowy, przebyte choroby oraz dotychczasowe konsultacje i terapie.
W przypadku małych dzieci rodzic może również zostać poproszony o wypełnienie kwestionariusza dotyczącego rozwoju mowy i komunikacji.
Sposób badania dostosowujemy do wieku.
U najmłodszych dzieci wykorzystujemy przede wszystkim zabawę, obserwację spontanicznej komunikacji, materiał obrazkowy oraz proste próby diagnostyczne. U starszych dzieci możliwe jest przeprowadzenie bardziej rozbudowanych prób dotyczących rozumienia, nazywania, budowania wypowiedzi, artykulacji i innych kompetencji językowych.
Nie każde dziecko potrzebuje tego samego zestawu testów.
W zależności od wieku i problemu możemy wykorzystywać kwestionariusze rozwoju mowy i komunikacji, KOLD, KOSF, kwestionariusze i próby do badania artykulacji oraz inne odpowiednio dobrane metody diagnostyczne.
Narzędzia dobieramy do pytania, z którym rodzic zgłasza dziecko.
Po zakończeniu diagnozy rodzic otrzymuje jasną informację dotyczącą funkcjonowania dziecka.
Określamy, czy rozwój mowy jest prawidłowy, czy występuje opóźnienie rozwoju mowy, wada wymowy albo inne trudności językowe i komunikacyjne oraz czy dziecko potrzebuje terapii logopedycznej.
Jeżeli terapia jest wskazana, określamy najważniejsze cele i kierunki pracy, tak aby rodzic wiedział, jakiego rodzaju wsparcia potrzebuje dziecko i czego powinien oczekiwać od prowadzonej terapii.
Jeżeli obraz funkcjonowania dziecka wskazuje na potrzebę dodatkowej diagnostyki, przekazujemy również odpowiednie zalecenia.
Po przeprowadzeniu diagnozy rodzic powinien przede wszystkim wiedzieć:
Warto skonsultować się z logopedą, jeżeli dziecko nie zaczyna mówić w oczekiwanym czasie, mówi wyraźnie mniej niż rówieśnicy, długo posługuje się pojedynczymi słowami, nie łączy ich w zdania, ma trudności z rozumieniem, mówi w sposób trudny do zrozumienia, opuszcza, zamienia lub zniekształca głoski albo jego rozwój językowy z jakiegokolwiek powodu niepokoi rodziców.
Na diagnozę warto zgłosić się również wtedy, gdy rodzic po prostu nie wie, czy obserwowany sposób mówienia jest jeszcze charakterystyczny dla wieku dziecka, czy wymaga już rozpoczęcia terapii.
Dobra diagnoza logopedyczna powinna zakończyć się konkretną informacją i konkretnym planem dalszego postępowania. Rodzic powinien wiedzieć nie tylko, jak dziecko wypadło w badaniu, ale przede wszystkim: czy występuje problem, czego dokładnie dotyczy, czy dziecko potrzebuje terapii oraz nad czym należy pracować. Dlatego w Fundacji Całym Sercem dobieramy sposób badania do wieku i trudności dziecka - od kwestionariuszy wczesnego rozwoju mowy i obserwacji komunikacji najmłodszych dzieci, przez ocenę mowy czynnej i biernej, aż po szczegółowe badanie artykulacji i słuchu fonemowego. Na podstawie uzyskanych wyników określamy dalsze zalecenia oraz - jeżeli terapia jest potrzebna - jej najważniejsze cele i kierunki, aby rodzic mógł świadomie wybrać specjalistę i rozpocząć odpowiednią pomoc. Zapraszamy do kontaktu z Fundacją Całym Sercem w celu umówienia diagnozy logopedycznej dziecka.
Rozwój dziecka obejmuje wiele wzajemnie powiązanych obszarów - funkcje poznawcze, motorykę, percepcję, mowę i komunikację, funkcjonowanie społeczne oraz samodzielność. Poszczególne sfery nie zawsze rozwijają się w jednakowym tempie.
Diagnoza rozwoju i funkcjonowania dziecka pozwala określić aktualne możliwości dziecka, jego mocne strony, obszary opóźnione oraz ewentualną dysharmonię rozwoju. Pomaga również odpowiedzieć na bardzo praktyczne pytania: czego dziecko potrzebuje, które umiejętności wymagają wsparcia i na czym powinna koncentrować się dalsza terapia.
W Fundacji Całym Sercem korzystamy z profesjonalnych narzędzi diagnostycznych, dobieranych odpowiednio do wieku, możliwości dziecka oraz celu badania:
MFED/MFDR służy do szczegółowej oceny rozwoju psychoruchowego dziecka oraz stworzenia jego indywidualnego profilu rozwojowego.
Pozwala określić, na jakim poziomie znajdują się poszczególne funkcje, które obszary rozwijają się zgodnie z oczekiwaniami, gdzie występuje opóźnienie oraz czy profil dziecka wskazuje na dysharmonię rozwoju.
Dzięki temu diagnoza nie sprowadza rozwoju dziecka do jednego ogólnego wyniku. Pokazuje jego mocne i słabsze strony w poszczególnych sferach funkcjonowania.
W pierwszych latach życia rozwój przebiega bardzo dynamicznie. Pojawiają się kolejne umiejętności ruchowe, poznawcze, językowe i społeczne, dlatego ich szczegółowa ocena może mieć szczególne znaczenie dla wczesnego rozpoznania potrzeb dziecka.
W zależności od wieku podczas badania oceniamy między innymi:Badanie najmłodszych dzieci jest dostosowane do ich możliwości. Wykorzystywane są odpowiednio dobrane zabawki, przedmioty i zadania, a specjalista obserwuje sposób, w jaki dziecko podejmuje aktywność i wykonuje kolejne próby.
Wyniki pozwalają określić, które umiejętności dziecko już osiągnęło, w których obszarach rozwija się zgodnie z oczekiwaniami, a gdzie widoczne jest opóźnienie lub dysharmonia rozwoju.
Badanie może być szczególnie wartościowe, gdy dziecko później osiąga kolejne umiejętności rozwojowe, znajduje się w grupie ryzyka rozwojowego lub gdy rodzic bądź specjalista obserwuje niepokojące różnice w tempie rozwoju poszczególnych funkcji.
Dla dzieci w wieku przedszkolnym wykorzystujemy Monachijską Funkcjonalną Diagnostykę Rozwojową dla dzieci w wieku 3-6 lat.
Badanie pozwala stworzyć bardziej rozbudowany profil funkcjonalno-rozwojowy dziecka i określić poziom poszczególnych sfer jego rozwoju.
Uzyskany profil pomaga określić aktualne potrzeby dziecka oraz najważniejsze kierunki dalszej terapii i wspomagania rozwoju.
MFED może być również wykorzystywany do ponownej oceny funkcjonowania dziecka, pozwalając przyjrzeć się zmianom zachodzącym w poszczególnych sferach jego rozwoju.
SON-R 2-8 jest indywidualnym, niewerbalnym testem inteligencji przeznaczonym dla dzieci w wieku od 2 do 8 lat.
Jego szczególną wartością jest możliwość oceny zdolności poznawczych bez konieczności posługiwania się przez dziecko mową.
Oznacza to, że ograniczone kompetencje językowe nie muszą stanowić głównej bariery podczas badania. Jest to szczególnie istotne w przypadku dzieci z opóźnionym rozwojem mowy, ograniczoną komunikacją werbalną, trudnościami językowymi lub innymi trudnościami rozwojowymi, u których klasyczny test w większym stopniu oparty na języku mógłby nie odzwierciedlać w pełni ich możliwości poznawczych.
SON-R 2-8 pozwala ocenić niewerbalne zdolności poznawcze dziecka - sposób, w jaki analizuje ono informacje, dostrzega zależności, rozpoznaje reguły i rozwiązuje problemy.
Badanie obejmuje dwa główne obszary:
Skalę Rozumowania - związaną między innymi z dostrzeganiem zależności, kategoryzowaniem, wnioskowaniem i rozwiązywaniem problemów,
oraz
Skalę Wykonaniową - obejmującą zadania wymagające analizy i organizacji materiału wzrokowo-przestrzennego oraz praktycznego rozwiązywania problemów.
Badanie odbywa się indywidualnie i wykorzystuje materiał niewerbalny, obrazkowy i manipulacyjny. Dziecko nie musi udzielać rozbudowanych odpowiedzi słownych.
PEP-R - Profil Psychoedukacyjny służy do szczegółowej oceny rozwoju i funkcjonowania dziecka oraz stworzenia indywidualnego profilu jego umiejętności.
Narzędzie zostało opracowane przede wszystkim z myślą o dzieciach z zaburzeniami rozwojowymi, w szczególności ze spektrum autyzmu, również tych, u których występują znaczne trudności w zakresie komunikacji, współpracy i adaptacji do klasycznej sytuacji testowej.
Dużą wartością PEP-R jest możliwość określenia nie tylko tego, co dziecko już potrafi, ale również umiejętności, które dopiero się rozwijają.
Jedną z najważniejszych cech PEP-R jest możliwość rozróżnienia umiejętności, które dziecko już opanowało, od tych, które znajdują się dopiero w trakcie rozwoju.
Ma to bardzo duże znaczenie przy planowaniu terapii.
Umiejętność rozwijająca się wskazuje obszar, w którym dziecko nie wykonuje jeszcze zadania całkowicie samodzielnie lub prawidłowo, ale posiada już część kompetencji potrzebnych do jego opanowania.
Dzięki temu możemy określić najbliższe, realne cele terapeutyczne i skoncentrować pracę na umiejętnościach, które mają szansę rozwijać się przy odpowiednio dobranym wsparciu.
PEP-R jest więc nie tylko źródłem informacji o aktualnym funkcjonowaniu dziecka, ale również ważnym narzędziem pomocnym w planowaniu indywidualnego programu terapii i edukacji.
Nie każde dziecko potrzebuje wszystkich wymienionych badań.
Rodzaj narzędzia dobieramy do wieku dziecka, jego możliwości, charakteru obserwowanych trudności oraz pytania diagnostycznego, na które chcemy uzyskać odpowiedź.
MFED wybieramy przede wszystkim wtedy, gdy chcemy szczegółowo przyjrzeć się przebiegowi rozwoju, stworzyć profil poszczególnych funkcji oraz określić występujące opóźnienia i dysharmonię rozwoju.
SON-R 2-8 pozwala dokładniej ocenić możliwości intelektualne i poznawcze dziecka w sposób niewerbalny, szczególnie gdy mowa lub język nie pozwalają na ich wiarygodną ocenę za pomocą metod w większym stopniu opartych na komunikacji słownej.
PEP-R jest szczególnie przydatny, gdy potrzebujemy szczegółowego profilu psychoedukacyjnego, pozwalającego określić umiejętności osiągnięte i rozwijające się oraz na tej podstawie zaplanować konkretne cele terapii.
Dobra diagnoza powinna prowadzić do zrozumienia sposobu funkcjonowania dziecka i określenia jego rzeczywistych potrzeb.
Dlatego nie koncentrujemy się wyłącznie na trudnościach. Równie ważne jest rozpoznanie mocnych stron, posiadanych kompetencji oraz umiejętności, które właśnie się rozwijają i mogą stanowić punkt wyjścia do dalszej pracy.
W zależności od wieku dziecka i celu badania wykorzystujemy MFED/MFDR, SON-R 2-8 oraz PEP-R, dobierając narzędzie odpowiednio do pytania diagnostycznego.
Na podstawie uzyskanych wyników wskazujemy najważniejsze kierunki dalszej pracy, tak aby podejmowane działania terapeutyczne i rozwojowe były możliwie dobrze dostosowane do aktualnych możliwości i potrzeb dziecka.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją Całym Sercem w celu umówienia diagnozy rozwoju i funkcjonowania dziecka.
EXAT to komputerowe narzędzie diagnostyczne wspomagające diagnozę ADHD u dzieci i młodzieży w wieku od 7 do 18 lat.
Badanie koncentruje się na obiektywnej ocenie wybranych funkcji poznawczych, które mogą być osłabione w przebiegu ADHD, przede wszystkim uwagi, funkcji wykonawczych, kontroli poznawczej oraz pamięci operacyjnej. W przeciwieństwie do kwestionariuszy, które opisują zachowanie dziecka na podstawie obserwacji jego samego, rodziców lub nauczycieli, EXAT dostarcza danych na podstawie sposobu wykonywania przez dziecko konkretnych zadań komputerowych.
Test jest przeprowadzany wyłącznie w formie komputerowej za pośrednictwem platformy Epsilon. Wyniki są automatycznie obliczane i przedstawiane w raporcie, a ich interpretacja odbywa się z wykorzystaniem norm odpowiednich dla wieku osoby badanej.
Poszczególne wskaźniki uzyskiwane w badaniu odnoszą się do dwóch głównych grup objawów ADHD: trudności w zakresie uwagi oraz nadaktywności i impulsywności. Wyniki nie opisują więc wyłącznie tego, czy dziecko wykonało zadanie poprawnie, ale pozwalają także analizować sposób jego wykonywania, w tym m.in. czasy reakcji i inne wskaźniki liczbowe.
Badanie ma charakter indywidualny i odbywa się przy komputerze. Dziecko lub nastolatek wykonuje trzy różniące się od siebie zadania opracowane na podstawie procedur stosowanych w psychologii poznawczej i dostosowanych do potrzeb diagnozy psychologicznej dzieci i młodzieży.
Całość badania trwa około 40 minut. Test przeprowadzany jest w jednej sesji na platformie Epsilon. System automatycznie oblicza wyniki i generuje raport, który następnie jest analizowany przez osobę prowadzącą diagnozę.
Objawy ADHD są najczęściej oceniane na podstawie wywiadu, obserwacji oraz kwestionariuszy wypełnianych przez rodziców, nauczycieli i - w zależności od wieku - samo dziecko. Każde z tych źródeł dostarcza ważnych informacji o codziennym funkcjonowaniu.
EXAT uzupełnia ten obraz o dane pochodzące bezpośrednio z wykonania zadań poznawczych. Dzięki temu możliwe jest przyjrzenie się temu, jak dziecko radzi sobie z utrzymywaniem uwagi, kontrolą reakcji, pamięcią operacyjną czy hamowaniem impulsów w standaryzowanej sytuacji badania.
EXAT może stanowić uzupełnienie diagnozy prowadzonej z wykorzystaniem kwestionariuszy CONNERS 3. Oba narzędzia dostarczają innego rodzaju informacji: CONNERS 3 pozwala ocenić zachowanie dziecka i nasilenie obserwowanych trudności z perspektywy różnych osób, natomiast EXAT dostarcza obiektywnych danych dotyczących wykonania zadań angażujących funkcje poznawcze istotne w ADHD.
Połączenie informacji z wywiadu, kwestionariuszy, obserwacji oraz badania komputerowego może pomóc uzyskać pełniejszy obraz funkcjonowania dziecka i lepiej zaplanować dalsze postępowanie diagnostyczne.
EXAT może być także wykorzystywany do oceny deficytów poznawczych występujących w przebiegu innych trudności i zaburzeń u dzieci i młodzieży, między innymi specyficznych trudności w uczeniu się, zaburzeń lękowych, depresji czy następstw uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Wyniki zawsze wymagają interpretacji w szerszym kontekście diagnostycznym.
EXAT jest narzędziem wspomagającym diagnozę ADHD. Sam wynik testu komputerowego nie jest równoznaczny z rozpoznaniem ADHD ani z wykluczeniem tego zaburzenia. Powinien być interpretowany razem z informacjami dotyczącymi rozwoju i codziennego funkcjonowania dziecka, zebranymi w toku szerszego procesu diagnostycznego.
Jeżeli u Twojego dziecka obserwujesz trudności z koncentracją, impulsywnością, organizacją działania lub kontrolą zachowania, badanie EXAT może stanowić jeden z elementów pogłębionej diagnozy. Pozwala ono uzupełnić informacje z wywiadu i kwestionariuszy o dane pochodzące z wykonania standaryzowanych zadań komputerowych.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją „Całym Sercem” w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniego zakresu diagnozy.Umożliwia dokonanie odrębnej oceny poziomu rozwoju dziecka we wszystkich sferach rozwoju:
Diagnoza umożliwia:
Diagnoza jest prowadzona w trakcie dwóch 45-minutowych spotkań z dzieckiem. Integralną jej częścią jest karta wywiadu dotycząca rozwoju dziecka od wieku prenatalnego do chwili obecnej.
SENA - System Diagnozy Dzieci i Młodzieży to kompleksowe narzędzie psychologiczne przeznaczone do oceny funkcjonowania emocjonalnego, behawioralnego i społecznego dzieci oraz młodzieży w wieku od 3 do 17 lat (3;0-17;11).
Narzędzie umożliwia szeroką ocenę trudności występujących na różnych etapach rozwoju - od wieku przedszkolnego aż do późnej adolescencji. Pozwala nie tylko rozpoznać obszary wymagające dalszej uwagi diagnostycznej, ale również określić mocne strony i zasoby dziecka, które mogą mieć znaczenie w planowaniu dalszej pomocy.
Jedną z najważniejszych cech systemu SENA jest możliwość spojrzenia na funkcjonowanie dziecka z kilku perspektyw - samego dziecka lub nastolatka, rodzica oraz nauczyciela. Dzięki temu możliwe jest porównanie tego, jak młoda osoba funkcjonuje w różnych środowiskach i czy obserwowane trudności pojawiają się zarówno w domu, jak i w szkole czy w kontaktach z rówieśnikami.
Nad stworzeniem SENA pracował zespół ponad 300 specjalistów zajmujących się diagnozą oraz różnymi obszarami psychopatologii dzieci i młodzieży.
SENA pozwala także ocenić obszary, które same w sobie nie muszą świadczyć o występowaniu zaburzenia, ale mogą zwiększać podatność dziecka na określone trudności lub wpływać na ich utrzymywanie się.
Należą do nich:Ważną częścią diagnozy jest nie tylko określenie trudności, ale również rozpoznanie zasobów osobistych, na których można opierać dalszą pracę z dzieckiem.
SENA może dostarczyć informacji dotyczących:SENA zawiera również tzw. pozycje krytyczne, które pomagają zwrócić uwagę na sytuacje mogące wymagać szczególnie dokładnej oceny lub szybkiego podjęcia odpowiednich działań.
Mogą one dotyczyć między innymi:Pojawienie się takiej odpowiedzi nie jest równoznaczne z rozpoznaniem zaburzenia, ale stanowi ważny sygnał dla psychologa i wskazanie do pogłębienia danego obszaru w dalszej diagnozie.
SENA jest standaryzowanym narzędziem diagnostycznym przeznaczonym do stosowania przez psychologów.
Wynik kwestionariusza nie powinien być interpretowany jako samodzielne rozpoznanie konkretnego zaburzenia. Stanowi on element szerszego procesu diagnostycznego i powinien być zawsze analizowany w kontekście wywiadu, obserwacji oraz innych dostępnych informacji dotyczących funkcjonowania dziecka.
Jeżeli obserwujesz u swojego dziecka trudności emocjonalne, problemy z zachowaniem, koncentracją, relacjami z rówieśnikami lub funkcjonowaniem szkolnym i nie wiesz, z czego mogą one wynikać, SENA może być dobrym pierwszym krokiem do uporządkowania obrazu funkcjonowania dziecka i zaplanowania dalszego postępowania.
Zapraszamy do kontaktu z Fundacją „Całym Sercem” w celu konsultacji i ustalenia odpowiedniej formy diagnozy.
